Làm sạch nồi chảo cháy đáy theo chất liệu: inox, nhôm, gang, chống dính

Làm sạch nồi chảo cháy đáy hiệu quả là để nồi nguội, ngâm nước ấm pha nước rửa chén cho lớp cháy mềm ra, rồi đun sôi nhẹ với baking soda (nồi inox, nồi men) hoặc với giấm, chanh (nồi nhôm) khoảng 10–15 phút, sau đó cạo bằng xẻng gỗ và chà bằng miếng cọ hợp chất liệu. Chảo chống dính chỉ dùng nước và mút mềm, không cước sắt. Cách đúng phụ thuộc vào nồi làm bằng gì.

Việc đầu tiên khi lỡ để cháy nồi

1. Tắt bếp, mở cửa sổ, bật quạt hút. Khói dầu và thức ăn cháy gây cay mắt, khó thở.
2. Nhấc nồi khỏi bếp bằng găng nhấc nồi, đặt lên miếng lót chịu nhiệt.
3. Không dội nước lạnh vào nồi chảo đang nóng đỏ. Thay đổi nhiệt đột ngột làm chảo cong vênh, nồi men nứt men, nồi thuỷ tinh có thể vỡ, và hơi nước bốc lên gây bỏng.
4. Nếu dầu trong chảo bốc cháy: tắt bếp, đậy kín bằng nắp vung hoặc khay kim loại, để yên. Tuyệt đối không đổ nước vào dầu đang cháy.
5. Đợi nồi nguội hẳn rồi mới bắt đầu làm sạch.

Nhận diện chất liệu nồi chảo

Bước chung cho mọi loại: ngâm cho mềm

Lớp cháy là đường, tinh bột, đạm và dầu bị nhiệt biến thành carbon và chất dẻo cứng. Phần lớn chúng mềm ra khi ngấm nước ấm.

1. Cạo bỏ phần cháy rời bằng xẻng gỗ hoặc xẻng silicon.
2. Đổ nước ấm ngập lớp cháy, thêm vài giọt nước rửa chén.
3. Ngâm 30 phút đến vài giờ. Cháy nhẹ thường bong sau bước này, chỉ cần chà nhẹ.

Nồi inox và nồi men: baking soda

1. Đổ nước ngập lớp cháy, thêm khoảng 2–3 thìa canh baking soda.
2. Đun sôi lăn tăn 10–15 phút. Thấy lớp đen bắt đầu nổi, bong mép là được.
3. Tắt bếp, để nguội bớt, cạo bằng xẻng gỗ.
4. Phần còn bám: trát baking soda sệt, chà bằng miếng cọ (inox thì dùng được miếng cọ inox nhẹ tay; men thì chỉ dùng mút cứng, không kim loại).
5. Rửa lại bằng nước rửa chén, tráng sạch.

Với vết loang ố cầu vồng hoặc vệt trắng cặn nước trên inox, sau khi sạch cháy, tráng qua nước pha giấm loãng rồi lau khô sẽ sáng lại. Hai bước này làm riêng, tráng sạch ở giữa.

Nồi nhôm: dùng axit nhẹ

Nhôm phản ứng với chất kiềm, nên đun baking soda lâu trong nồi nhôm có thể làm lòng nồi xám đen loang. Thay vào đó:

1. Đổ nước ngập lớp cháy, thêm vài thìa giấm hoặc vắt một quả chanh, hoặc thả vài lát khế chua, vài quả cà chua cắt đôi.
2. Đun sôi nhẹ 10–15 phút, để nguội, cạo và chà bằng miếng cọ mềm.
3. Rửa sạch, lau khô.

Cách đun axit nhẹ này cũng làm sáng lại lòng nồi nhôm bị xám đen do nước cứng. Không để thức ăn chua, mặn trong nồi nhôm qua đêm.

Chảo chống dính: nhẹ tay là chính

Lớp chống dính mỏng, cào là hỏng. Khi lỡ cháy:

1. Để nguội, đổ nước ấm và nước rửa chén, ngâm 30 phút.
2. Đun nước lăn tăn 5–10 phút, có thể thêm một thìa baking soda.
3. Gạt bằng xẻng gỗ hoặc silicon, lau bằng mút mềm.

Nếu lớp chống dính đã trầy, bong tróc thành mảng, hoặc thức ăn bắt đầu dính khắp lòng chảo, đó là lúc thay chảo mới; cố chà thêm chỉ làm bong nhiều hơn. Chảo chống dính không nên đun khô trên lửa lớn: nhiệt quá cao làm lớp phủ xuống cấp nhanh.

Chảo gang: chà muối và tôi lại

1. Lúc chảo còn ấm (không nóng bỏng), đổ một nắm muối hạt và một chút dầu, dùng khăn gấp dày hoặc nửa củ khoai tây chà mạnh. Muối là chất cọ không làm mất lớp dầu tôi.
2. Rửa bằng nước nóng, có thể dùng chút nước rửa chén. Cháy dày thì đun nước sôi vài phút rồi cạo.
3. Lau khô, đặt lên bếp nhỏ lửa cho bay hết hơi nước.
4. Thoa một lớp dầu ăn cực mỏng khắp lòng chảo, đun nóng thêm vài phút đến khi dầu hết bóng ướt. Đây là bước "tôi" lại, giữ chảo không gỉ và chống dính tự nhiên.

Chảo gang lỡ gỉ thì xem bài tẩy gỉ dụng cụ, rồi tôi lại nhiều lớp.

Lỗi hay gặp

• Cước sắt chà chảo chống dính, nồi men: trầy lớp phủ, không sửa được.
• Đun baking soda trong nồi nhôm hàng giờ: lòng nồi đen xám loang.
• Dội nước lạnh vào chảo nóng: cong đáy, nồi không còn nằm phẳng trên bếp, nồi men nứt.
• Dùng Javel ngâm nồi: ăn mòn kim loại, để mùi, và nguy hiểm nếu sau đó tráng giấm, chanh trong cùng nồi.
• Đun cạn quên tắt bếp: hãy bật hẹn giờ trên điện thoại mỗi khi đun nước hoặc hầm.
• Để chảo gang ướt qua đêm: sáng ra lấm tấm gỉ.

So sánh nhanh: cháy nhẹ, cháy vừa, cháy nặng

Góc nhìn hôm nay: đáy nồi sáng lại

Cái nồi cháy đáy thường làm người ta muốn bỏ đi. Nhưng phần lớn nồi inox, nồi nhôm, nồi gang chỉ cần một buổi ngâm, một nồi nước sôi và chút kiên nhẫn là sạch, và khoảnh khắc lớp đen bong cả mảng khỏi đáy nồi là kiểu thoả mãn ai từng làm cũng nhớ. Trẻ lớn có thể phụ phần ngâm nước và chà khi nồi đã nguội; phần đun sôi và nhấc nồi là việc của người lớn. Muốn ít cháy nồi hơn, giữ lửa vừa khi kho, ninh, khuấy đáy nồi khi nấu cháo, chè, và đặt hẹn giờ mỗi khi rời bếp.