Đánh bóng đèn pha xe bị ố vàng tại nhà là chà nhám ướt mặt đèn bằng giấy nhám từ thô đến mịn (thường từ khoảng 800 lên 1500, 2000, 3000) để bỏ lớp nhựa đã ố, đánh bóng bằng kem đánh bóng, rồi bắt buộc phủ một lớp chống tia cực tím. Bỏ qua bước phủ thì vài tháng sau đèn lại vàng, thậm chí nhanh hơn trước. Nếu hơi nước, ố mờ nằm ở mặt trong đèn thì đánh bóng bên ngoài không giải quyết được, phải mang ra tiệm.
Vì sao đèn pha bị ố vàng
Phần lớn chóa đèn pha ô tô, xe máy đời mới làm bằng nhựa polycarbonate: nhẹ, bền, khó vỡ hơn thuỷ tinh. Nhược điểm của nó là bị tia cực tím trong ánh nắng làm thoái hoá. Vì vậy khi xuất xưởng, mặt ngoài chóa đèn được phủ một lớp bảo vệ chống tia cực tím.
Sau nhiều năm phơi nắng, rửa xe, đá dăm bắn vào, lớp phủ này mòn và nứt li ti. Tia cực tím bắt đầu tác động thẳng vào nhựa, bề mặt bị oxy hoá, chuyển màu vàng đục, sần sùi. Khí hậu nắng nóng như nước ta, xe đỗ ngoài trời, đèn ố nhanh hơn rõ rệt.
Đây là lý do mọi cách "lau cho sáng" đều chỉ là tạm thời nếu không phủ lại lớp bảo vệ: lớp nhựa mới lộ ra sau khi chà còn yếu hơn cả lớp cũ đã ố.
Đèn ố ảnh hưởng gì
Không chỉ là chuyện thẩm mỹ. Chóa đèn đục làm ánh sáng bị tán xạ: chùm sáng yếu đi, chiếu không xa, và ánh sáng lan lung tung có thể gây chói cho người đi ngược chiều. Lái xe ban đêm, trời mưa với đèn ố là giảm an toàn thật sự. Khi kiểm định, đèn chiếu sáng không đạt yêu cầu cũng là một hạng mục có thể bị yêu cầu khắc phục.
Kiểm tra trước khi làm: ố ngoài hay ố trong
| Dấu hiệu | Nguyên nhân thường gặp | Làm gì |
|---|---|---|
| Mặt ngoài sần, vàng đục, sờ thấy nhám | Lớp phủ chống tia cực tím đã hỏng, nhựa oxy hoá | Tự đánh bóng tại nhà được |
| Ngoài nhẵn bóng nhưng nhìn vào thấy mờ, có giọt nước, hơi nước | Gioăng hở, nước lọt vào trong | Mang ra tiệm kiểm tra gioăng, sấy khô bên trong |
| Chóa phản quang bên trong bong tróc, đen | Phần phản quang hỏng do nhiệt, ẩm | Ra tiệm; đánh bóng ngoài không giúp được |
| Nứt xuyên chóa đèn | Va đập | Thay chóa đèn |
Cách thử nhanh: rửa sạch đèn, lau khô, nhỏ ít nước lên mặt đèn. Khi ướt, nếu đèn trong hẳn ra thì ố nằm ở bề mặt ngoài — đánh bóng sẽ hiệu quả. Nếu ướt mà vẫn đục, vấn đề có thể nằm bên trong.
Chuẩn bị
- Băng keo giấy (loại dán che sơn) để che sơn xe quanh đèn.
- Giấy nhám nước nhiều cấp: khoảng 800 (với đèn ố nặng, có thể bắt đầu từ 600), 1500, 2000, 3000.
- Bình xịt nước sạch, có pha một giọt xà phòng để giấy trơn.
- Miếng kê chà nhám bằng xốp hoặc cao su cho lực đều.
- Kem đánh bóng nhựa và khăn sợi siêu mịn, hoặc miếng đánh bóng gắn máy khoan tốc độ thấp.
- Lớp phủ chống tia cực tím cho đèn pha: dạng lau hoặc dạng xịt, bán ở cửa hàng phụ tùng.
- Găng tay, kính bảo hộ, khẩu trang khi xịt lớp phủ.
Các bước làm
- Rửa sạch đèn bằng nước xà phòng, lau khô.
- Che sơn: dán hai đến ba lớp băng keo giấy quanh viền đèn. Giấy nhám chạm vào sơn là để lại vết xước mờ trên thân xe.
- Chà cấp thô (800): xịt nước, chà theo đường thẳng ngang, lực đều, giữ mặt luôn ướt. Nước chảy ra sẽ có màu vàng đục — đó là lớp nhựa ố đang được bỏ đi. Chà tới khi toàn bộ mặt đèn mờ đều một màu trắng đục, không còn mảng vàng nào.
- Lau, kiểm tra: lau khô, nhìn kỹ. Còn đốm vàng thì chà tiếp ở cấp này. Đây là bước quyết định; chuyển cấp sớm là sau này ố vẫn lộ ra.
- Chà cấp 1500: đổi hướng chà thành đường dọc, để dễ thấy khi nào xoá hết vết của cấp trước.
- Chà cấp 2000, rồi 3000: mỗi cấp lại đổi hướng. Đến 3000, mặt đèn mờ mịn đều như kính mờ.
- Đánh bóng: lấy một ít kem đánh bóng, chà vòng tròn bằng khăn hoặc máy tốc độ thấp tới khi mặt đèn trong trở lại.
- Làm sạch kỹ: lau sạch hết kem và dầu trên mặt đèn bằng khăn sạch, theo hướng dẫn của lớp phủ (một số loại yêu cầu lau qua dung dịch làm sạch đi kèm).
- Phủ lớp chống tia cực tím: làm đúng hướng dẫn trên bao bì, ở nơi thoáng, không bụi, không nắng gắt trực tiếp. Phủ một lượt đều, không lau đi lau lại.
- Để khô: không rửa xe, không để dính mưa trong thời gian khuyến cáo của sản phẩm, thường ít nhất một ngày.
So sánh các cách làm đèn hết ố
| Cách | Hiệu quả | Bền bao lâu | Ghi chú |
|---|---|---|---|
| Kem đánh răng, baking soda chà | Ố nhẹ sáng lên đôi chút | Vài tuần | Chỉ mài nhẹ bề mặt, không có lớp bảo vệ |
| Chỉ đánh bóng bằng kem đánh bóng | Khá với ố nhẹ | Vài tuần đến vài tháng | Lớp nhựa mới lộ ra lại ố nhanh |
| Chà nhám nhiều cấp + đánh bóng + phủ chống tia cực tím | Tốt, kể cả ố nặng | Thường một đến vài năm, tuỳ lớp phủ và nắng | Cách đúng tại nhà |
| Tiệm phục hồi đèn chuyên nghiệp | Tốt nhất, có lớp phủ đóng rắn bằng đèn hoặc nhiệt | Lâu | Hợp với người không có thời gian, đèn có giá trị |
| Thay chóa đèn mới | Như mới | Như đèn mới xuất xưởng | Khi đèn nứt, ố trong, chóa phản quang hỏng |
Lỗi hay gặp
- Bỏ bước phủ chống tia cực tím: lỗi số một. Đèn sáng đẹp vài tuần rồi ố lại, có khi tệ hơn.
- Chà khô: giấy nhám bị nghẹt, nhựa nóng lên, để lại vết xước sâu. Luôn giữ ướt.
- Nhảy cấp quá xa (từ 800 lên thẳng 3000): vết xước thô không xoá được, đèn trong nhưng có những đường mờ.
- Không che băng keo: xước sơn quanh đèn.
- Dùng máy tốc độ cao: nhựa nóng, biến dạng, cháy lớp mặt.
- Lau dung môi mạnh như xăng, chất pha sơn lên đèn: nhựa polycarbonate có thể bị nứt chân chim.
- Phủ lớp bảo vệ khi trời ẩm, nhiều bụi: lớp phủ bị mờ, lẫn hạt.
An toàn khi làm
- Người lớn làm. Trẻ em đứng xa, nhất là khi dùng máy và xịt lớp phủ.
- Đỗ xe nơi bằng phẳng, tắt máy, rút chìa khoá; làm khi đèn đã nguội.
- Xịt lớp phủ ở nơi thông gió, đeo khẩu trang, kính, găng tay; tránh xa lửa và đọc kỹ cảnh báo trên bao bì.
- Không để nước tràn vào hốc đèn, dây điện.
- Thu gom giấy nhám, khăn dính lớp phủ, vỏ bình xịt đúng cách; không đốt bình xịt.
Giữ đèn lâu ố
- Đỗ xe trong bóng râm, nhà xe hoặc dùng bạt che khi có thể.
- Rửa đèn bằng nước và xà phòng rửa xe, khăn mềm; không chà bằng bàn chải cứng.
- Có loại phủ bảo dưỡng, xịt chống tia cực tím dành cho nhựa ngoài xe, dùng định kỳ theo hướng dẫn.
- Kiểm tra đèn vài tháng một lần, thấy vàng nhẹ thì xử lý sớm sẽ nhẹ công hơn nhiều.
Góc nhìn hôm nay: một buổi chiều cho chiếc xe
Phục hồi đèn pha là một trong những việc "làm mới đồ cũ" cho cảm giác rõ rệt nhất: nước chảy ra vàng đục, rồi trắng mờ, rồi một lượt kem đánh bóng và mặt đèn trong vắt hiện ra. Trước – sau khác hẳn, mà chiếc xe như trẻ lại vài năm. Quan trọng hơn, đi đêm sẽ thấy đường rõ hơn. Nếu chỉ làm một lần trong năm, hãy làm trước mùa mưa.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao đèn pha xe bị ố vàng?
Chóa đèn làm bằng nhựa polycarbonate có lớp phủ chống tia cực tím. Sau nhiều năm nắng, rửa xe, đá bắn, lớp phủ mòn đi và tia cực tím làm nhựa oxy hoá, chuyển vàng đục. Xe đỗ ngoài nắng thường ố nhanh hơn.
Lau đèn pha bằng kem đánh răng có được không?
Kem đánh răng mài nhẹ được lớp ố mỏng nên đèn sáng hơn đôi chút, nhưng chỉ giữ được vài tuần. Không có lớp bảo vệ, nhựa mới lộ ra sẽ ố lại nhanh. Muốn bền phải chà nhám nhiều cấp, đánh bóng và phủ chống tia cực tím.
Tự đánh bóng đèn pha giữ được bao lâu?
Nếu làm đủ bước và có phủ lớp chống tia cực tím, thường giữ được từ một đến vài năm, tuỳ chất lượng lớp phủ và xe có hay đỗ ngoài nắng không. Bỏ bước phủ thì chỉ vài tuần đến vài tháng.
Đèn pha mờ ở bên trong thì làm thế nào?
Nếu mặt ngoài nhẵn mà bên trong có hơi nước, giọt nước hay chóa phản quang bong tróc, đánh bóng bên ngoài không giúp được. Nên mang xe ra tiệm để kiểm tra gioăng, sấy khô hoặc thay chóa đèn.
Đèn pha ố vàng có nguy hiểm không?
Có. Chóa đèn đục làm ánh sáng yếu, chiếu gần và tán xạ, giảm tầm nhìn khi đi đêm, trời mưa, có thể gây chói cho xe ngược chiều. Nên xử lý sớm thay vì chờ đèn ố nặng.
