Đồ bấm pop it: nguồn gốc từ đâu và vì sao trẻ em mê đến vậy

Pop it là tấm silicon có nhiều bọt tròn, ấn vào thì bọt lõm xuống kêu "póc", lật mặt kia lại ấn tiếp được mãi. Ý tưởng bắt nguồn từ cặp vợ chồng nhà sáng tạo đồ chơi người Israel Theo và Ora Coster từ thập niên 1970, nhưng chỉ bùng nổ khắp thế giới khoảng năm 2020–2021 nhờ video ngắn. Trẻ mê pop it vì nó giống xốp bong bóng mà không bao giờ hết bọt, màu sắc rực rỡ, cầm êm tay.

Pop it là gì, khác xốp bong bóng thế nào

Về cảm giác, pop it giống xốp bong bóng: ấn từng bọt, nghe tiếng, thấy bọt đổi trạng thái. Khác biệt nằm ở chỗ bọt silicon không vỡ. Ấn hết một mặt, lật tấm lại, các bọt lại nhô lên chờ ấn. Đây là điều khiến nhiều người lớn cũng cầm lên nghịch khi thấy trên bàn trẻ con.

Từ ý tưởng thập niên 1970 đến cơn sốt mạng xã hội

Theo và Ora Coster là hai nhà thiết kế đồ chơi bàn người Israel, nổi tiếng với nhiều sản phẩm bán khắp thế giới. Theo các bài phỏng vấn gia đình và nhà sản xuất sau này, ý tưởng một tấm bọt bấm dùng đi dùng lại đã có từ thập niên 1970, nhưng thời đó chưa có vật liệu và cách làm phù hợp với giá thành, nên ý tưởng nằm chờ nhiều năm.

Đến những năm 2010, một công ty đồ chơi ở Canada mua quyền và đưa ra thị trường phiên bản silicon, kèm luật chơi hai người. Sản phẩm bán đều đều, chưa có gì đặc biệt. Rồi năm 2020, khi trẻ em nhiều nơi ở nhà dài ngày, video bấm pop it lan khắp các nền tảng video ngắn. Đến năm 2021, pop it xuất hiện ở mọi chợ, mọi cổng trường, với đủ hình: kem, khủng long, trái cây, bàn phím, ốp điện thoại, thậm chí ví và túi đeo.

Cũng như spinner năm 2017, cơn sốt dịu đi sau một thời gian. Khác với spinner, pop it vẫn còn chỗ đứng lâu hơn trong lớp học mầm non và tiểu học, vì giáo viên dùng nó làm đồ dạy học.

Vì sao trẻ mê pop it

• Không bao giờ hết: xốp bong bóng hết bọt là xong, pop it thì luôn còn mặt bên kia. Trẻ được lặp lại thoải mái.
• Dễ bằng tay nhỏ: lực ấn vừa đủ, không cần khéo như xếp hình hay kẹp đồ nhỏ.
• Nhìn thấy tiến độ: hàng bọt lõm dần, hình cầu vồng hay con vật "đổi màu" theo từng hàng.
• Màu sắc và hình thù: mỗi tấm một kiểu, dễ trao đổi, dễ khoe với bạn.
• Chơi một mình hay với bạn đều được: không cần người lớn hướng dẫn.

Phần giải thích vì sao não thích những việc nhỏ có điểm kết rõ ràng nằm ở mục khoa học cảm giác thoả mãn của wiki này.

Cách chơi hai người và biến tấu

Luật gốc đi kèm sản phẩm rất đơn giản, hợp cho hai anh em hay hai bạn ngồi cạnh nhau:

1. Hai người lần lượt chọn một hàng bất kỳ và ấn bao nhiêu bọt tuỳ ý trong hàng đó (ít nhất một bọt).
2. Không được ấn ở hai hàng trong cùng một lượt.
3. Ai phải ấn bọt cuối cùng trên tấm thì thua lượt đó.
4. Lật tấm, đổi người đi trước, chơi tiếp.

Đây thực chất là một dạng của bài toán cổ điển Nim, rất được dân mê toán yêu thích. Trẻ lớn có thể tự tìm ra quy luật thắng sau vài chục ván, và đó là một bài tập tư duy tốt hơn nhiều so với chỉ ấn bọt.

Những biến tấu dùng trong lớp học

• Đếm và chia nhóm: ấn 3 bọt, 5 bọt; ấn theo bước nhảy 2, 5, 10.
• Phép cộng trừ: ấn 4 bọt, ấn thêm 3 bọt, đếm tổng; lật một số bọt lên để trừ.
• Đánh vần: mỗi âm tiết một bọt, trẻ ấn khi đọc to.
• Thở chậm: mỗi bọt một hơi thở ra dài, hợp để dạy trẻ bình tĩnh lại.
• Bấm theo màu: "ấn hết bọt màu vàng" để luyện nhận biết màu ở trẻ nhỏ.

Chọn pop it an toàn

Pop it nhìn đơn giản, nhưng chất lượng giữa các loại khác nhau nhiều. Vài điều nên để ý khi chọn:

• Chất liệu silicon rõ ràng: loại tốt mềm, đàn hồi, không có mùi hắc. Mùi nhựa nồng, dính tay, phai màu ra tay là dấu hiệu không nên dùng.
• Có nhãn, có thông tin nhà sản xuất và độ tuổi: ở Việt Nam, đồ chơi trẻ em phải đáp ứng quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về an toàn đồ chơi và có dấu hợp quy CR.
• Không có phụ kiện nhỏ dễ rời cho trẻ dưới 3 tuổi: móc khoá, hạt trang trí, dây đeo dài.
• Loại có đèn, có âm thanh điện tử: kiểm tra nắp pin phải bắt vít — pin cúc áo là mối nguy rất lớn với trẻ nhỏ.
• Tránh loại dạng ví, túi có dây đeo cổ cho trẻ nhỏ: dây có nguy cơ quấn cổ.

Trẻ hay cắn pop it. Nếu bé có thói quen cắn đồ, cần để ý xem silicon có bị rách, rời mảnh không. Mảnh silicon nhỏ có thể gây hóc.

Vệ sinh và bảo quản

1. Rửa bằng nước ấm và xà phòng rửa tay hoặc nước rửa chén loãng, dùng bàn chải mềm chải các khe bọt.
2. Xả sạch, vẩy khô và để khô tự nhiên. Khe bọt hay đọng nước, cất khi còn ẩm sẽ có mùi.
3. Không phơi dưới nắng gắt lâu, không để gần bếp, không ngâm chất tẩy mạnh.
4. Rửa định kỳ mỗi tuần nếu trẻ chơi hằng ngày, và rửa ngay sau khi mang ra ngoài hay khi trẻ ốm khỏi.
5. Bỏ khi có vết rách, vì silicon rách dễ xé tiếp thành mảnh nhỏ.

Góc nhìn hôm nay: để pop it là công cụ, không phải thói quen cầm tay

Pop it hữu ích khi có mục đích: học đếm, nghỉ ngắn giữa hai bài, dỗ trẻ bình tĩnh trong lúc chờ khám bệnh. Nó kém hữu ích khi trẻ cầm suốt cả buổi học, ấn liên tục trong lúc cô giảng — tiếng "póc" lặp lại làm phiền cả lớp, và chính trẻ cũng chia mất chú ý.

Một quy ước nhỏ trong nhà có thể giúp: pop it nằm ở "góc nghỉ" chứ không ở bàn học; khi làm bài xong một phần thì được ấn một mặt. Như vậy món đồ trở thành phần thưởng nhỏ đúng chỗ, và trẻ học được cách tự sắp xếp thời gian nghỉ.