Khoa học mới nghiên cứu ASMR từ năm 2015 và đã xác nhận được vài điều: cảm giác này có thật và được mô tả nhất quán, người có ASMR giảm nhịp tim nhẹ khi xem video, và não của họ có một số khác biệt khi đo. Nhưng phần chưa biết vẫn lớn hơn: chưa rõ tỉ lệ người có ASMR, chưa rõ cơ chế, và chưa có bằng chứng đủ mạnh để coi ASMR là cách chữa mất ngủ hay lo âu. Bài này tóm tắt các nghiên cứu chính và cách đọc chúng cho đúng.
Dòng thời gian nghiên cứu ASMR
- Cuối thập niên 2000: người dùng trên các diễn đàn mạng mô tả cảm giác rần rần khi nghe thì thầm, chưa có tên gọi.
- 2010: Jennifer Allen đặt tên Autonomous Sensory Meridian Response.
- 2015: Emma Barratt và Nick Davis công bố khảo sát quy mô lớn đầu tiên trên tạp chí PeerJ.
- 2017: các nghiên cứu đầu tiên về tính cách và chụp não ở người có ASMR.
- 2018: nhóm Giulia Poerio đo được thay đổi sinh lý (nhịp tim, độ dẫn điện da) khi xem video ASMR.
- Cuối thập niên 2010: xuất hiện những thang đo chuẩn hoá đầu tiên để đánh giá mức độ ASMR.
Khảo sát đầu tiên: Barratt và Davis (2015)
Hai nhà nghiên cứu ở Đại học Swansea (Anh) khảo sát gần 500 người tự nhận có ASMR. Đây là bức tranh đầu tiên được công bố trên tạp chí khoa học có bình duyệt.
- Tiếng thì thầm là tác nhân được nhắc nhiều nhất; tiếp theo là sự chú ý cá nhân, âm thanh giòn nhỏ và chuyển động chậm.
- Phần lớn người tham gia xem ASMR để thư giãn; nhiều người dùng để dễ ngủ và đối phó căng thẳng.
- Người tham gia có mức trầm cảm cao hơn cho biết ASMR giúp tâm trạng họ tốt lên tạm thời.
- Nhiều người kể rằng xem quá nhiều thì cảm giác giảm đi.
Giới hạn: người tham gia tự chọn vào khảo sát, tự báo cáo cảm nhận. Kết quả cho biết người có ASMR kể gì, chưa chứng minh ASMR gây ra tác dụng gì.
Năm 2017, cùng nhóm này cùng nhà tâm lý Charles Spence tiếp tục tìm hiểu đặc điểm của tác nhân: người tham gia thường thấy ASMR mạnh hơn khi âm thanh gần, nhịp chậm, và có cảm giác được ai đó quan tâm riêng.
Đo được trên cơ thể: Poerio và cộng sự (2018)
Đây là nghiên cứu hay được trích nhất khi nói ASMR "có thật". Nhóm của Giulia Poerio ở Đại học Sheffield (Anh) cho hai nhóm — người có ASMR và người không — xem video ASMR và video đối chứng, đồng thời đo sinh lý. Công bố trên tạp chí PLOS ONE.
- Khi xem video ASMR, nhịp tim của nhóm có ASMR giảm trung bình khoảng 3 nhịp mỗi phút, nhiều hơn nhóm không có ASMR.
- Cùng lúc, độ dẫn điện của da lại tăng — một dấu hiệu cơ thể đang "để ý" — cho thấy ASMR là trạng thái vừa thư thái vừa tập trung chứ không đơn thuần là buồn ngủ.
- Người có ASMR cũng cho biết họ thấy tích cực hơn và kết nối với người khác hơn sau khi xem.
Mức giảm nhịp tim này tương đương một số kỹ thuật thư giãn khác, nhưng nghiên cứu chỉ đo tác dụng tức thời, không theo dõi lâu dài.
Não của người có ASMR
Mạng lưới chế độ mặc định
Năm 2017, nhóm Stephen Smith ở Đại học Winnipeg (Canada) chụp cộng hưởng từ chức năng lúc nghỉ ở người có và không có ASMR. Họ ghi nhận sự khác biệt trong cách các vùng thuộc "mạng lưới chế độ mặc định" — hệ thống hoạt động khi ta không tập trung vào việc gì cụ thể — kết nối với nhau. Các tác giả gợi ý người có ASMR có thể xử lý cảm giác và cảm xúc theo cách hơi khác.
Khi đang có cảm giác rần rần
Một nghiên cứu năm 2018 ở Mỹ chụp não người có ASMR ngay lúc họ báo đang cảm thấy rần rần, ghi nhận hoạt động ở các vùng liên quan đến phần thưởng, cảm xúc và sự gắn kết xã hội. Nhưng mẫu chỉ khoảng mười người — đủ để gợi hướng, chưa đủ để kết luận.
Tính cách
Cũng năm 2017, một nghiên cứu khác của nhóm Canada này thấy người có ASMR trung bình có điểm "cởi mở với trải nghiệm" cao hơn trong thang tính cách năm yếu tố. Đây là xu hướng của cả nhóm, không dùng để đoán ai có ASMR.
Bảng: đã biết và chưa biết
| Câu hỏi | Hiện trạng bằng chứng |
|---|---|
| ASMR có phải cảm giác có thật không? | Có — mô tả nhất quán giữa nhiều người, có thay đổi sinh lý đo được |
| Xem ASMR có làm dịu ngay lúc đó không? | Có bằng chứng ban đầu ở người có ASMR (nhịp tim giảm nhẹ) |
| Bao nhiêu phần trăm dân số có ASMR? | Chưa rõ — các khảo sát lấy mẫu lệch |
| Cơ chế trong não là gì? | Chưa rõ — mới có vài nghiên cứu nhỏ, chưa thống nhất |
| ASMR có chữa mất ngủ, lo âu, trầm cảm không? | Chưa có bằng chứng từ thử nghiệm đủ lớn; không thay được điều trị |
| Xem lâu dài có hại không? | Chưa được nghiên cứu kỹ; rủi ro thực tế nằm ở thói quen dùng màn hình và âm lượng |
| ASMR có liên quan misophonia không? | Một số nghiên cứu thấy hai hiện tượng hay gặp cùng nhau; đang được tìm hiểu |
Vì sao nghiên cứu ASMR khó
- Cảm giác chủ quan: không có máy nào đo trực tiếp "độ rần rần"; phải dựa vào lời người tham gia.
- Tác nhân khác nhau giữa từng người: một video gây ASMR mạnh cho người này nhưng vô cảm với người kia, khó chuẩn hoá thí nghiệm.
- Khó gây ASMR trong phòng thí nghiệm: máy chụp não ồn, tư thế gò bó — đúng những điều làm ASMR khó xuất hiện.
- Lĩnh vực còn non: mới khoảng mười năm, ít kinh phí, nhiều nghiên cứu mẫu nhỏ.
Đọc tin về ASMR cho tỉnh táo
- Hỏi mẫu bao nhiêu người: mười người chụp não là thông tin thú vị, không phải kết luận.
- Hỏi ai được nghiên cứu: kết quả ở người có ASMR không áp dụng cho người không có.
- Phân biệt "người ta kể" và "đo được": khảo sát cho biết cảm nhận; thí nghiệm có nhóm đối chứng mới cho biết tác dụng.
- Cẩn thận với lời hứa chữa bệnh: nếu một nguồn nói ASMR "chữa" mất ngủ hay lo âu, đó là nói quá so với bằng chứng hiện có.
- Nếu đang mất ngủ kéo dài hay lo âu nhiều: ASMR có thể là một cách thư giãn thêm, nhưng hãy gặp bác sĩ để được đánh giá đúng.
Câu hỏi thường gặp
ASMR có được khoa học chứng minh không?
Các nghiên cứu đã xác nhận ASMR là cảm giác có thật, được mô tả nhất quán và đi kèm thay đổi sinh lý đo được như nhịp tim giảm nhẹ. Tuy vậy cơ chế, tỉ lệ người có ASMR và tác dụng lâu dài vẫn chưa rõ.
Nghiên cứu khoa học đầu tiên về ASMR là gì?
Khảo sát của Emma Barratt và Nick Davis ở Đại học Swansea, công bố năm 2015 trên tạp chí PeerJ, được xem là nghiên cứu quy mô lớn đầu tiên. Nó ghi nhận tiếng thì thầm là tác nhân phổ biến nhất và phần lớn người xem để thư giãn.
ASMR có giúp ngủ ngon không?
Nhiều người tự kể ASMR giúp họ dễ ngủ, nhưng chưa có thử nghiệm đủ lớn chứng minh tác dụng này. Nếu mất ngủ kéo dài, nên gặp bác sĩ thay vì chỉ dựa vào video.
Xem ASMR thay đổi gì trong cơ thể?
Nghiên cứu năm 2018 của nhóm Giulia Poerio cho thấy người có ASMR giảm nhịp tim trung bình khoảng 3 nhịp mỗi phút khi xem video ASMR, đồng thời độ dẫn điện da tăng, gợi ý một trạng thái vừa thư thái vừa tập trung.
Vì sao nghiên cứu ASMR còn ít?
Vì ASMR là cảm giác chủ quan, tác nhân khác nhau giữa từng người và khó tạo ra trong phòng thí nghiệm. Lĩnh vực này mới khoảng mười năm tuổi nên nhiều nghiên cứu còn có mẫu nhỏ.
