Chọn đồ bóp an toàn cho trẻ nhỏ: hóc dị vật, nam châm và pin cúc áo

Chọn đồ bóp an toàn cho trẻ nhỏ cần kiểm ba nguy cơ lớn nhất: vật nhỏ lọt được vào ống nghiệm cỡ khoảng 3 cm (gây hóc), nam châm nhỏ rời ra (nuốt từ hai viên trở lên có thể thủng ruột) và pin cúc áo (bỏng thực quản chỉ trong vài giờ). Với trẻ dưới 3 tuổi, chỉ chọn đồ ghi rõ dùng được cho độ tuổi này, có dấu hợp quy, không có bộ phận rời, không pin, không nam châm, không hạt nở. Nghi trẻ nuốt pin hoặc nam châm thì đi cấp cứu ngay, gọi 115.

Vì sao trẻ nhỏ dễ gặp nguy với đồ bóp

Trẻ dưới ba tuổi tìm hiểu thế giới bằng miệng. Đường thở của trẻ nhỏ, cỡ khoảng ống hút, rất dễ bị bít. Trẻ lại chưa biết ho khạc mạnh. Đồ bóp thường mềm, nhiều màu, giống đồ ăn (bánh, kẹo, trái cây) — tất cả đều mời gọi trẻ cho vào miệng.

Phần lớn tai nạn không đến từ chính món đồ dành cho bé, mà từ đồ của anh chị lớn để quanh nhà: con quay có bi, slime, hạt nở, đồ phát sáng có pin, bộ nam châm xếp hình.

Nguy cơ 1: hóc dị vật

Phép thử ống giấy vệ sinh

Nhiều tiêu chuẩn an toàn đồ chơi quốc tế dùng một ống thử hình trụ có đường kính khoảng 3,17 cm để xác định "bộ phận nhỏ": vật nào lọt hoàn toàn vào ống đó là có nguy cơ hóc với trẻ dưới 3 tuổi. Ở nhà, một mẹo phổ biến là dùng lõi giấy vệ sinh — đường kính lõi khoảng 4 cm, lớn hơn ống thử chuẩn, nên vật nào lọt qua lõi giấy chắc chắn là quá nhỏ cho trẻ dưới 3 tuổi.

Đồ bóp cần chú ý

• Squishy nhỏ, móc khoá bóp: cắn rời được thành mảnh.
• Bóng bóp lưới, bóng bột tự làm: vỏ cao su bong bóng bị vỡ là mối nguy hóc đặc biệt nguy hiểm, vì mảnh cao su mỏng bám kín đường thở.
• Đồ nghịch tay có nút, bi: fidget cube, spinner, vòng bi.
• Bóng nhỏ: bóng có đường kính dưới khoảng 4,4 cm là loại các tiêu chuẩn quốc tế cảnh báo với trẻ dưới 3 tuổi, vì bóng tròn bít đường thở rất kín.
• Hạt xốp trong slime giòn, kim tuyến, mắt nhựa dán.

Nguy cơ 2: nam châm

Một viên nam châm nhỏ nuốt vào thường đi qua đường tiêu hoá. Nhưng khi trẻ nuốt hai viên trở lên (hoặc một nam châm và một mẩu kim loại), chúng có thể hút nhau xuyên qua thành ruột ở hai đoạn khác nhau, kẹp chặt lại, gây hoại tử và thủng ruột. Các nam châm đất hiếm loại mạnh (neodymium) — dùng trong bộ bi nam châm xếp hình, đồ trang sức "giả khuyên", đồ nghịch tay hình viên bi — đặc biệt nguy hiểm.

• Không để bộ bi nam châm, khối nam châm xếp hình của người lớn hay anh chị ở nơi trẻ nhỏ với tới.
• Kiểm tra đồ chơi có nam châm (bảng vẽ, xếp hình): nam châm phải được bọc kín, không bung ra khi rơi, khi cắn.
• Đếm số viên trước và sau khi chơi với bộ nam châm của trẻ lớn.

Triệu chứng nuốt nam châm có thể không rõ trong vài giờ đầu. Đừng chờ đau bụng mới đi khám.

Nguy cơ 3: pin cúc áo

Pin cúc áo (pin dẹt tròn, nhất là loại lithium cỡ lớn) có trong đồ bóp phát sáng, spinner có đèn, pop it có âm thanh, thiệp nhạc, điều khiển, cân điện tử. Khi bị nuốt và kẹt lại trong thực quản, pin tạo dòng điện trong môi trường ẩm, sinh chất kiềm gây bỏng mô. Tổn thương nặng có thể xảy ra trong vòng hai giờ.

• Chỉ chọn đồ có nắp pin bắt vít, không mở được bằng tay.
• Cất pin dự phòng và pin đã dùng (pin "hết" vẫn còn điện) trong hộp kín ở trên cao.
• Kiểm tra định kỳ: nắp pin lỏng, vỡ là ngừng dùng ngay.

Một số hướng dẫn cấp cứu nhi khoa quốc tế có nhắc việc cho trẻ trên một tuổi ăn mật ong trên đường đến viện nếu vừa nuốt pin lithium trong vòng 12 giờ, để giảm bỏng. Đây là việc chỉ nên làm khi có nhân viên y tế hướng dẫn qua điện thoại — điều quan trọng nhất vẫn là đi cấp cứu ngay.

Nguy cơ 4: hạt nở, slime và hoá chất

• Hạt nở (hạt thạch, hạt nước): hạt nhỏ khô, ngâm nước nở to gấp nhiều lần. Nếu trẻ nuốt hạt khô, nó có thể nở trong ruột gây tắc. Nhiều nước đã có cảnh báo hoặc cấm bán loại này làm đồ chơi trẻ em. Không nên để trong nhà có trẻ nhỏ.
• Slime: có chất kích hoạt chứa borat. Không cho trẻ dưới 3 tuổi chơi.
• Squishy có mùi nồng: có thể thải hoá chất bay hơi. Không để trong cũi, trên giường.
• Đồ bóp có nhân lỏng: thủng là chất lỏng chảy ra; không rõ thành phần thì không cho trẻ nhỏ.

Bảng kiểm nhanh khi mua đồ bóp cho trẻ nhỏ

Ở Việt Nam, đồ chơi trẻ em phải đáp ứng quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về an toàn đồ chơi trẻ em và có dấu hợp quy CR. Dấu này không đảm bảo tuyệt đối, nhưng thiếu nó là lý do đầu tiên để không mua.

Nếu trẻ bị hóc hoặc nuốt dị vật

1. Trẻ ho được, khóc được, nói được: để trẻ tự ho, không vỗ lưng, không móc họng. Theo dõi sát và đưa đi khám.
2. Trẻ không ho được, không thở được, tím tái: gọi 115 ngay, đồng thời làm sơ cứu hóc dị vật theo đúng độ tuổi (vỗ lưng, ấn ngực cho trẻ dưới 1 tuổi; ấn bụng cho trẻ lớn hơn) nếu đã được học.
3. Nghi nuốt pin cúc áo hoặc nam châm: đi cấp cứu ngay dù trẻ trông bình thường. Mang theo vỏ bao bì hoặc pin cùng loại. Không tự gây nôn.
4. Nghi nuốt hoá chất (slime, chất kích hoạt): không tự gây nôn, súc miệng nước sạch, mang theo chai và liên hệ cơ sở y tế.

Kỹ năng sơ cứu hóc dị vật ở trẻ em nên được học trực tiếp tại các lớp do bệnh viện, hội chữ thập đỏ hoặc tổ chức y tế uy tín tổ chức — xem chữ không thay được tập tay.

Góc nhìn hôm nay: nhà an toàn là nhà có thói quen

Không ai trông trẻ được từng giây. Vì vậy, an toàn đến từ thói quen hơn là từ sự cảnh giác: đồ của anh chị lớn cất trong hộp có nắp ở trên cao; pin và nam châm có chỗ riêng; mỗi lần mua đồ mới thì kiểm theo bảng trên một lượt; định kỳ cuối tuần nhặt đồ hỏng ra bỏ. Hãy cho anh chị lớn tham gia — dạy các con rằng đồ của mình có thể nguy hiểm với em, và nhờ con làm "người kiểm tra an toàn". Trẻ rất thích vai trò đó.